Epaulethaai - Hemiscyllium ocellatum

De epaulethaai Hemiscyllium ocellatum is een kleine vertegenwoordiger van de Orectolobiformes. Hij heeft een slank lichaam, korte kop en een grote zwarte oogvlek achter de borstvin.

Het Australian Museum beschrijft verspreide donkere stippen, twee vergelijkbare rugvinnen, een anaalvin vlak voor de staart en korte neusbaarddraden. De soort wordt net iets langer dan een meter.

Bewegen in ondiep water

De borst- en buikvinnen helpen het lichaam over de bodem te duwen. Zo kan de haai zich verplaatsen tussen koralen, getijdenpoelen en ondiepe rifvlaktes.

De soort leeft in ondiepe kustwateren van noordelijk Australië en rond Papoea-Nieuw-Guinea. De tropische Stille Oceaan context is belangrijk, met sterke gegevens van het Great Barrier Reef en noordelijke shelfgebieden.

Fish.gov.au vat het leefgebied samen als ondiepe kustwateren en koraalriffen tot minstens 40 meter. Riflagunes, getijdenpoelen en beschutte rifvlaktes zijn belangrijke zones.

Kleine leefgebieden

Epauletthaaien zijn plaatsgebonden. Rifstructuur, spleten, koraalblokken en ‘s nachts bereikbare ondieptes zijn belangrijker dan grote migratieroutes.

De soort is vooral nachtactief en zoekt bodemdieren op rifvlaktes en in getijdenpoelen. Hij gebruikt reuk en elektroreceptie om wormen, krabben, garnalen, vlokreeften en kleine vissen te vinden.

FishBase noemt hem een tropische rifgebonden haai die vaak in zeer ondiep water voorkomt. De tolerantie voor weinig zuurstof past bij warme, ondiepe poelen in de nacht.

Voortplanting

De epaulethaai legt eieren. Vrouwtjes zetten eikapsels paarsgewijs tussen koralen af; na enkele maanden komen kleine zelfstandige bodemhaaien uit.

Wereldwijd staat Hemiscyllium ocellatum als Niet bedreigd op de IUCN Rode Lijst. In Australië is geen grote visserijdruk bekend, al bestaan kleine aquariumvangst en incidentele bijvangst.

• Klimaatstress: ondiepe riffen zijn gevoelig voor opwarming, zuurstoftekort en koraalverlies.
• Lokale vangst: de aquariumhandel is klein, maar moet worden gevolgd.
• Habitatkwaliteit: lagunes en rifvlaktes hebben helder water, intact koraal en weinig verstoring nodig.

Bescherming van grote delen van het Great Barrier Reef helpt. Buiten sterk beheerde gebieden blijven lokale data en habitatbeheer belangrijk.

De epaulethaai is ongevaarlijk voor mensen. Fishes of Australia beschrijft hem als een kleine slanke haai die voedsel zoekt op rifvlaktes en opvalt door zijn manier van bewegen.

Voor duikers en snorkelaars is het een stille ontmoeting in ondiep water: geen grote blauwe-waterrover, maar een nachtactief rifdier dat de variatie binnen haaien toont.

Aquaria en fotografie

De uitgelichte foto komt van Wikimedia Commons en toont een dier in Adventure Aquarium in Camden. In zee horen deze haaien niet te worden aangeraakt, opgejaagd of uit getijdenpoelen verplaatst.