Gekamde stierkophaai - Heterodontus galeatus
Lichaamsbouw, kenmerken & anatomie
De gekamde stierkophaai is een stevig gebouwde bodemhaai met een korte, stompe kop. De opvallendste kenmerken zijn de hoge kammen boven de ogen; het Australian Museum vermeldt ook een maximale lengte van ongeveer 1,5 meter.
Voor elk van beide rugvinnen staat een stevige stekel. De basiskleur is geelachtig tot grijsbruin, met brede donkere zadelbanden die bij oudere dieren minder scherp kunnen worden.
Hoge oogkammen en krachtige maalkiezen
Kleine puntige tanden voor in de kaken grijpen de prooi, terwijl brede maaltanden achterin haar verbrijzelen. Zo kan de haai harde dieren als zee-egels, kreeftachtigen en weekdieren kraken.
Hij verschilt vooral van de Port Jackson-stierkophaai door de veel hogere oogkammen en het ontbreken van het kenmerkende tuigvormige patroon. Vrouwtjes worden rond 70 centimeter geslachtsrijp, mannetjes bij ongeveer 54 tot 60 centimeter.
Leefgebied & verspreiding
Volgens Fishes of Australia is de soort beperkt tot de oostkust van Australië, in het zuidwesten van de Stille Oceaan. Het bekende verspreidingsgebied loopt ongeveer van Cape Moreton in het zuiden van Queensland tot ten minste Eden in het zuiden van New South Wales.
De haai leeft op rotsriffen langs de kust met grote algen, aangrenzende zandvlakten en zeegrasvelden. Waarnemingen lopen van zeer ondiep water tot ongeveer 93 meter; in het warmere deel van het gebied lijkt hij algemener en kiest hij mogelijk diepere riffen.
Endemisch aan de Australische oostkust
Overdag rust hij meestal tussen rotsen, onder overhangen of gecamoufleerd op de bodem. ‘s Nachts trekt hij langzaam over het rif en naburige zachte bodems op zoek naar voedsel.
De kaart toont het globale bekende gebied en niet elke bevestigde waarneming. Omdat de soort zelden wordt gezien, kunnen nieuwe betrouwbaar gedetermineerde meldingen de grenzen verder verfijnen.
Leefwijze, voeding & voortplanting
De gekamde stierkophaai is vooral ‘s nachts actief. Dicht bij de bodem zoekt hij naar zee-egels, krabben, weekdieren en kleine vissen; de krachtige achterste tanden zijn aangepast om harde schalen en pantsers te kraken.
De soort legt eieren. Aan het einde van de Australische winter zetten vrouwtjes donkerbruine, spiraalvormig gewonden eikapsels af, die met uitzonderlijk lange draden aan sponzen, algen of ander stevig substraat worden verankerd.
Spiraalvormige eikapsels met lange draden
Een recent vergelijkend onderzoek naar eikapsels van haaien beschrijft een wild eikapsel van deze soort dat aan koraalsubstraat vastzat. De lange draden helpen het ei vermoedelijk op meer blootgestelde of diepere afzetplaatsen te bevestigen.
De embryo’s leven volledig van de dooier. Na ongeveer acht tot negen maanden komen de jongen uit bij een lengte van circa 17 tot 22 centimeter.
Bedreigingen & beschermingsstatus
De Australische Shark Report Card beoordeelt de soort als duurzaam en noemt de wereldwijde IUCN-categorie Niet bedreigd. Er wordt niet gericht commercieel op de soort gevist.
De haai belandt soms als bijvangst in bodemvisserij of aan lijnen van sportvissers. Omdat deze haaien sterk zijn en doorgaans levend worden teruggezet, geldt de daaruit voortvloeiende sterfte momenteel als laag.
Gunstige status, maar een klein verspreidingsgebied
De populatietrend blijft onzeker: de soort is duidelijk minder algemeen dan de Port Jackson-stierkophaai en betrouwbare gegevens over omvang, structuur en ontwikkeling ontbreken.
Het kleine verspreidingsgebied maakt voortdurende monitoring verstandig. Belangrijk zijn juiste herkenning van bijvangst, zorgvuldig terugzetten en bescherming van rotsriffen, algenhabitat en eiafzetplaatsen.
Gekamde stierkophaai & mens
Voor duikers is de gekamde stierkophaai een zeldzaam en doorgaans rustig waarnemingsdier. Hij jaagt niet op mensen en ligt overdag vaak onbeweeglijk op de bodem, maar mag nooit worden aangeraakt of in een rotsspleet worden ingesloten.
FishBase classificeert de soort als mogelijk letsel veroorzakend. Daarmee worden geen niet-uitgelokte aanvallen bedoeld, maar mogelijke beten bij lastigvallen en de stevige rugvinstekels, die vooral bij jonge dieren scherp zijn.
Een rustige bodemhaai met verdedigende stekels
Houd onder water afstand, laat een vluchtroute vrij, voer de haai niet en plaats voor een foto geen hand op het dier of direct ernaast op de bodem.
De soort heeft slechts geringe economische betekenis voor de visserij. De grootste waarde voor mensen ligt in onderzoek, natuurwaarneming en als duidelijk voorbeeld van de bijzondere anatomie en voortplanting van stierkophaaien.
Profiel
- Eerste beschrijving:
- Max. grootte:
- Diepte:
- Max. leeftijd:
- Max. gewicht:
- Watertype:
- IUCN-status:
Systematiek
- Rijk:
- Stam:
- Onderstam:
- Infrastam:
- Parvstam:
- Klasse:
- Subklasse:
- Superorde:
- Orde:
- Familie:
- Geslacht:
Nieuwsbrief
Haai-alarm in je mailbox