Unieke langeafstandswandering gedocumenteerd
Wetenschappers hebben vermoedelijk voor het eerst de geboortemigratie van de geschulpte hamerhaai (Sphyrna lewini), een ernstig bedreigde soort, wetenschappelijk gedocumenteerd. Een volwassen vrouwtje, bij wie een duidelijk zichtbare, bolle buik op een zwangerschap wees, legde een opmerkelijke afstand af: van de Galápagos-eilanden langs de kust van Panama tot in internationale wateren ten westen van de Galápagos.
Tijdens de bijna zeven maanden durende tracking legde de haai bijna 6.000 kilometer af – de tot nu toe langste gedocumenteerde migratie van een geschulpte hamerhaai. Het dier, liefkozend „Alicia” genoemd, bracht eerst meer dan twee maanden door in de buurt van Darwin Island, voordat ze begin mei 1.300 kilometer aflegde naar de Golf van Chiriquí in Panama, een bekend geboortegebied van de soort.
Minimaal invasieve satelliettechnologie
De onderzoekers gebruikten speciale rebreathers (CCR) om de zeer schuwe haaien bij poetsstations voor rifvissen te observeren. Met een vrijwel geruisloze CCR konden ze op twee meter afstand komen en een satellietgestuurde sleepmerker nabij de rugvin aanbrengen – minimaal invasief en stressverlagend voor het dier.
De markers werken vergelijkbaar met een GPS en leveren bijna realtime nauwkeurige positiedata zodra de haai dicht bij het wateroppervlak zwemt. Zo konden de bewegingen van de 2,7 meter lange, waarschijnlijk drachtige haai gedurende zeven maanden nauwkeurig worden gevolgd.
Geboorte en verdere migratie
Slechts zes dagen na aankomst in de Golf van Chiriquí schatten de onderzoekers dat Alicia tussen de 15 en 30 jongen ter wereld bracht. Vervolgens begon ze aan een 3.000 kilometer lange migratie westwaarts en bereikte eind juli een internationale zone ongeveer 1.800 kilometer ten westen van het Galápagos-reservaat. Daar bleef ze tot het einde van de batterijduur van het apparaat op 3 september.
Dr. Pelayo Salinas de León van de Charles Darwin Foundation verklaarde: „Deze gegevens bieden voor het eerst wetenschappelijk gedocumenteerde inzichten in de geboortemigratie van de geschulpte hamerhaai en onderstrepen het belang van internationale beschermingsmaatregelen die verder gaan dan bestaande zeereservaten.”
Bedreiging en beschermingsbehoefte
De geschulpte hamerhaai werd in 2019 door de IUCN als ernstig bedreigd geclassificeerd, met een geschatte afname van de wereldpopulatie van meer dan 80% in drie generaties. Ondanks deze kritieke status worden drachtige vrouwtjes en jonge haaien nog steeds intensief bevist, vooral in de kustwateren van de oostelijke tropische Stille Oceaan.
De bijna 77 dagen die Alicia in internationale wateren doorbracht, benadrukken de dringende noodzaak van internationale samenwerking om de sterfte door diepzeevisserij te verminderen en de achteruitgang van deze iconische soort te stoppen.
Professor Mahmood Shivji, directeur van het Guy Harvey Research Institute, benadrukt: „Deze bevindingen helpen om gerichte beschermingsmaatregelen in de oostelijke tropische Stille Oceaan te plannen en de voortplanting en migratie van de geschulpte hamerhaai veilig te stellen.”
