Gebandeerde hondshaai - Triakis scyllium

De gebandeerde hondshaai Triakis scyllium is een middelmatig slanke hondshaai met een korte, breed afgeronde kop, lange lipgroeven en relatief smalle vinnen. Hij blijft veel kleiner dan veel oceaanhaaien, maar kan ongeveer 1,5 meter totale lengte bereiken.

Jonge dieren hebben brede donkere zadelvlekken en kleine zwarte punten op een grijze tot bruine achtergrond. Bij volwassen dieren kan dit patroon vervagen, maar de afgeronde kop, jeugdbanden en bodemgebonden leefwijze maken de soort herkenbaar.

Tanden, vinnen en lichaamsvorm

Volgens de soortencatalogus van de FAO hebben de tanden een stevige hoofdpunt en kleinere zijpunten; verder achter in de kaak kunnen ze snijderiger worden. Het lichaam past bij wendbaar jagen boven zand, algenvelden en zeegras, niet bij snel zwemmen in open oceaanwater.

De gebandeerde hondshaai leeft in de noordwestelijke Stille Oceaan. Het kerngebied loopt van de koelere kusten van het zuidelijke Russische Verre Oosten via Japan en Korea tot Oost-China en Taiwan; oudere meldingen uit de Filipijnen worden als onzeker beschouwd.

FishBase noemt de soort marien, brakwatertolerant, demersaal en subtropisch. Hij is verbonden met continentale en eilandplaten, vooral ondiepe kustzones, baaien en estuaria.

Kusthabitats op de bodem

De soort houdt zich op of vlak boven de bodem op. Zandvlaktes, algengroei en zeegrasvelden zijn typische habitats; ook ondiepe baaien en riviermondingen kunnen worden gebruikt wanneer zoutgehalte, voedsel en beschutting geschikt zijn.

Gebandeerde hondshaaien zijn vooral bodemgerichte roofdieren. Ze gedragen zich meer als zoekende kusthaaien dan als oceaanjagers over grote afstand, al kunnen meerdere dieren samenkomen op gunstige rust- of voedselplekken.

Het voedsel bestaat vooral uit kleine vissen, kreeftachtigen en andere benthische ongewervelden, zoals FishBase samenvat. Hun tanden passen bij een gemengd menu van beweeglijke en bodemgebonden prooi.

Voortplanting

De soort is aplacentair levendbarend: de embryo’s ontwikkelen zich in het moederdier en leven van de dooierreserve, zonder placenta. De FAO-catalogus noemt meestal 10 tot 20 jongen per worp. Deze trage levensgeschiedenis maakt de soort kwetsbaar wanneer volwassen dieren regelmatig in kustvisserij verdwijnen.

De gebandeerde hondshaai staat bij de IUCN Red List als Bedreigd op de lijst. De zorg gaat vooral om aanhoudende visserijdruk in intensief gebruikte kustzeeën.

Belangrijkste bedreigingen

• Bijvangst en aanlanding: de soort wordt gevangen in trawls, vaste netten, kieuwnetten en andere kustvisserij.
• Gebruik als consumptievis: het vlees kan worden benut, al beschrijven oudere FAO-notities het in Japan als minder gewaardeerd dan dat van verwante hondshaaien.
• Druk op kusthabitats: estuaria, zeegrasvelden, ondiepe baaien en algengronden staan onder invloed van ontwikkeling, vervuiling en visserij.

Bescherming vraagt betere soortregistratie in de visserij, minder bijvangst, bescherming van productieve kusthabitats en regionale regels die ook kleinere kusthaaien meenemen.

De gebandeerde hondshaai is niet gevaarlijk voor mensen. Het is een bodemjager op kleinere prooi en hij gedraagt zich bij observaties en in aquaria meestal rustig of voorzichtig.

Voor duikers is de soort interessant omdat hij laat zien hoe divers haaien zijn naast de grote pelagische soorten: een kusthaai met opvallend getekende jongen, tolerantie voor brak water en een sterke band met ondiepe shelf-habitats.

Aquaria en observatie

De huidige uitgelichte afbeelding toont een dier uit Himeji City Aquarium en is gedocumenteerd via Wikimedia Commons. De soort is vrij bekend in publieke aquaria in Oost-Azië, maar wilde populaties blijven door visserij belast.