Kaphamerhaai - Sphyrna tiburo
Lichaamsbouw, kenmerken & anatomie
De kaphamerhaai Sphyrna tiburo is een kleine hamerhaai. WoRMS vermeldt de naam als geldig; op Haitauchen staat hij binnen Selachii, Galeomorphi, Carcharhiniformes, Sphyrnidae en het geslacht Sphyrna.
NOAA Fisheries beschrijft hem als het kleinste lid van de hamerhaaienfamilie. Vrouwtjes zijn meestal groter dan mannetjes; de soort bereikt ongeveer 1,5 m totale lengte en circa 11 kg. De bovenzijde is grijs, bruin of groenig, de onderzijde lichter.
Belangrijke herkenningspunten
Het beste kenmerk is de brede, ronde, schepvormige kop. De ogen zitten op de zijlobben; volwassen vrouwtjes hebben een egalere kop, terwijl volwassen mannetjes een centrale bult kunnen tonen. Grootte, kopvorm en ondiep kusthabitat horen samen bij de herkenning.
Verspreiding & leefgebied
De dataset koppelt Sphyrna tiburo aan Atlantische Oceaan, Golf van Mexico, Caribische Zee en Stille Oceaan en aan Aruba, Bahama's, Belize, Bermuda, Bonaire, Brazilië, Costa Rica, Curaçao, Ecuador, El Salvador, Frans Guyana, Guatemala, Guyana, Honduras, Colombia, Cuba, Mexico, Nicaragua, Panama, Peru, Sint Eustatius en Saba, Suriname, Trinidad en Tobago, Uruguay, VS en Venezuela. Historisch werd de soort breed opgevat van de Amerikaanse oostkust via de Golf van Mexico en de Caraïben tot Zuid-Amerika, plus de oostelijke Stille Oceaan.
Een artikel uit 2024 in de NOAA Repository ordent het west-Atlantische bonnethead-complex opnieuw. In die lezing is Sphyrna tiburo in strikte zin vooral bevestigd voor de Verenigde Staten, Mexico en de Bahama’s; records van Belize tot Brazilië worden besproken als Sphyrna alleni.
Ondiepe Amerikaanse kusten
FishBase vat de soort samen als een warme, ondiepe kust- en shelfhaai, ook in brak water, baaien, estuaria en zeegrasvelden. Voor duikers zijn rustige zand-, modder- en zeegrasbodems waarschijnlijker dan open offshorelocaties.
Leefwijze, voeding & voortplanting
De kaphamerhaai Sphyrna tiburo zoekt voedsel dicht bij de bodem. Hij beweegt vaak in kleine groepen boven zeegras, zand of modder en gebruikt zijn brede kop voor zicht, geur en elektrische waarneming van het substraat.
NOAA InPort documenteert dieetonderzoek in het oostelijke Golfgebied: krabben, garnalen, weekdieren en kleine vissen zijn belangrijke prooien. De soort neemt ook zeegras op, waardoor plantaardig materiaal deel is van de bekende voedings ecologie.
Voeding en voortplanting
De soort is levendbarend. Vrouwtjes krijgen na ongeveer vijf maanden draagtijd meestal 4 tot 14 jongen van rond 30 cm. Warme ondiepe gebieden zijn belangrijke kraamkamers.
Bedreiging & beschermingsstatus
De IUCN Red List beoordeelt Sphyrna tiburo wereldwijd als bedreigd. Regionale achteruitgang, bijvangst, gerichte benutting en onzekerheid over oude records na recente taxonomische splitsing tellen allemaal mee.
CITES Sharks and Rays plaatst de soort in de context van internationale handelsmonitoring. Kustnetten, trawls, beuglijnen en sportvisserij zijn relevant wanneer kleine hamerhaaien regelmatig worden gevangen of slecht herkend.
Bijvangst, handel en habitat
Bescherming betekent minder bijvangst in ondiepe kusthabitats, betere herkenning bij aanlanding en op markten, en bescherming van zeegrasvelden, estuaria en baaien. Een klein ogenschijnlijk gewoon kustdier kan afnemen voordat het probleem opvalt.
Kaphamerhaai & mens
Voor mensen geldt de kaphamerhaai als ongevaarlijk en vrij schuw. Grootte, dieet en gedrag passen niet bij het beeld van een gevaarlijke grote haai; ontmoetingen vinden vooral plaats in ondiep kustwater, zeegrasvelden of aquaria.
Florida Museum beschrijft hem als een gewone kusthaai die wordt gevangen in garnalentrawls, beuglijnen en door sportvissers. Het vlees kan worden verkocht, maar de soort is vooral lokale vangst en bijvangst, geen grote doelsoort.
Ontmoetingen en goede praktijk
Duikers naderen langzaam van opzij, laten een vluchtweg vrij en houden dieren nooit vast voor foto’s. Bij hengelvangst helpen natte handen, korte luchttijd en snelle vrijlating. Goede foto’s met plaats, datum en habitat helpen dit moeilijke soortcomplex te documenteren.
Profiel
- Eerste beschrijving:
- Max. grootte:
- Diepte:
- Max. leeftijd:
- Max. gewicht:
- Watertype:
- IUCN-status:
Systematiek
- Rijk:
- Stam:
- Onderstam:
- Infrastam:
- Parvstam:
- Klasse:
- Subklasse:
- Superorde:
- Orde:
- Familie:
- Geslacht:
Nieuwsbrief
Haai-alarm in je mailbox