Tolhaai - Carcharhinus brevipinna
Lichaamsbouw, kenmerken & anatomie
Herkenning
De tolhaai Carcharhinus brevipinna is een slanke, snelle requiemhaai met een grijze tot bronzen rug en lichte buik. Florida Museum noemt de lange spitse snuit, het ontbreken van een huidkam tussen de rugvinnen en de donkere vinpunten van volwassen dieren als belangrijke kenmerken.
Vooral de anaalvin helpt: bij volwassen tolhaaien is ook die meestal zwart gepunt. Dat onderscheidt de soort beter van de vaak verwarde zwartpunthaai Carcharhinus limbatus.
De eerste rugvin begint achter de vrije uiteinden van de borstvinnen; de borstvinnen zijn smal en spits en het lichaam is langgerekt. Grote dieren worden meer dan twee meter; FishBase noemt maxima iets boven drie meter.
Verspreiding & leefgebied
Kusten, platen en migraties
De tolhaai leeft in warm-gematigde en tropische zeeën, vooral boven kustnabije platen. FishBase vermeldt de soort voor de Atlantische Oceaan, Middellandse Zee en westelijke Indo-Pacific, van kustwater tot ongeveer 100 meter diepte.
Typische habitats zijn open kusten, eiland- en continentale platen, baaien, estuaria en troebeler water met veel aasvis. Jonge dieren gebruiken ondiepere beschutte kustzones; grotere dieren verschijnen vaker langs plaatranden, kanalen en scholen vis.
In delen van de westelijke Atlantische Oceaan migreert de soort seizoensgebonden langs de kust. Waarnemingen kunnen daarom sterk per regio en seizoen verschillen.
Leefwijze, voeding & voortplanting
Jacht en voortplanting
Tolhaaien zijn snelle jagers van de bovenste en middelste waterlaag. Ze eten vooral scholenvissen zoals sardines, haring, harders en makrelen, maar ook kleinere haaien, roggen, pijlinktvissen en andere koppotigen.
De Florida Fish and Wildlife Conservation Commission beschrijft het gedrag achter de Engelse naam: spinner sharks schieten van onderen door visscholen, draaien om hun as en springen soms door het wateroppervlak. Zo raken ze dicht opeengepakte prooi efficiënt.
De soort is placentair levendbarend. Carlson & Baremore (2002) laat zien dat groei en volwassenheid in de Golf van Mexico en westelijke Noord-Atlantische Oceaan regionaal vergeleken moeten worden; net als andere kusthaaien wordt de soort pas na meerdere jaren volwassen.
Bedreiging & beschermingsstatus
Waarom populaties onder druk staan
De tolhaai staat wereldwijd als Kwetsbaar op de IUCN Red List. De belangrijkste druk komt van visserij: de soort wordt gericht gevangen en komt ook als bijvangst terecht in beuglijnen, kieuwnetten en andere kustvisserij.
Kustgebonden verspreiding, kraamkamers en verwarring met vergelijkbare Carcharhinus-soorten maken beheer lastig. Wanneer vangsten alleen als haaiengroep worden gemeld, kan regionale overbevissing verborgen blijven.
Bescherming vraagt daarom om soortherkenning, vangstlimieten, minder bijvangst en bescherming van kraamkamers. Betrouwbare data zijn belangrijk voor een soort die algemeen kan lijken terwijl zij langzaam afneemt.
Tolhaai & mens
Ontmoetingen en veiligheid
Tolhaaien zijn normaal niet agressief tegenover mensen. Ze jagen vooral op vissen en koppotigen, vaak in bewegelijk kustwater, en mijden meestal direct contact.
Bijtincidenten kunnen worden verward met zwartpunthaaien, omdat beide soorten op elkaar lijken en dezelfde kusten gebruiken. Praktisch gedrag blijft eenvoudig: niet voeren, aanraken of insluiten, en afstand houden van gehaakte of geharpoeneerde vis.
Voor duikers is Carcharhinus brevipinna eerder een haai van open kusten, eilandkanalen en plaatranden dan een voorspelbare rifbewoner. Ontmoetingen kunnen indrukwekkend zijn wanneer de dieren actief bij aasvis jagen.
Profiel
- Eerste beschrijving:
- Max. grootte:
- Diepte:
- Max. leeftijd:
- Max. gewicht:
- Watertype:
- IUCN-status:
Systematiek
- Rijk:
- Stam:
- Onderstam:
- Infrastam:
- Parvstam:
- Klasse:
- Subklasse:
- Superorde:
- Orde:
- Familie:
- Geslacht:
Nieuwsbrief
Haai-alarm in je mailbox