Wie meer over haaien weet, staat vaak meer open voor hun bescherming. Dat is een uitkomst van een nieuwe overzichtsstudie naar de menselijke kant van haaienbescherming. Het team onder leiding van Juliana M. Gleaves analyseerde 171 wetenschappelijke studies over onder meer percepties, ervaringen en gedragingen van verschillende bevolkingsgroepen.
Het bericht van Adelaide University, gepubliceerd op 7 september 2026, benadrukt dat een realistischer begrip van het gedrag en de ecologische rol van haaien vaak samenhing met minder angst.
Kennis en houding hangen samen
De onderzochte studies komen uit 32 landen, vooral uit de Verenigde Staten en Australië. Meer dan de helft ging over ‘haaien’ in het algemeen, zonder een specifieke soort te noemen. Daardoor kunnen ideeën over bijzonder bekende soorten de antwoorden beïnvloeden.
Het overzicht toont verbanden, maar levert geen algemeen bewijs voor oorzaak en gevolg: er valt niet uit af te leiden dat een bepaalde les of één duik bij iedereen de angst vermindert. Ook de selectie van deelnemers speelt mee. Mensen die haaientochten boeken, zijn vaak al geïnteresseerd in natuur- en soortenbescherming.
Voorkeur voor niet-dodelijke maatregelen, effecten vaak onbekend
Veel mensen die de zee gebruiken om te surfen of voor andere activiteiten gaven de voorkeur aan maatregelen waarbij geen haaien worden gedood. Tegelijk wisten sommige respondenten niet dat bestaande haaiennetten dieren kunnen doden. De universiteit ziet hierin een concrete kans om duidelijker uit te leggen welke methoden worden gebruikt.
Ook vissersgemeenschappen moeten worden betrokken: in het overzicht erkenden vissers het ecologische belang van haaien, maar meldden zij conflicten doordat haaien hun vangst opeten en voelden zij zich soms onvoldoende vertegenwoordigd bij beslissingen.
Voorlichting moet elke doelgroep bereiken
De resultaten pleiten voor informatie die aansluit bij verschillende ervaringen. Bij haaientochten kan uitleg over concrete beschermingsacties nuttig zijn; op zwemstranden helpt een begrijpelijke toelichting op lokale maatregelen. Voorlichting moet de werkelijke risico’s in perspectief plaatsen en rekening houden met de belangen van betrokken groepen.