Voor Les Portes-en-Ré op het Franse eiland Île de Ré is in augustus 2026 een uitzonderlijk grote samenscholing van toonhaaien (Galeorhinus galeus) waargenomen. Actu La Rochelle meldt op gezag van het bevoegde mariene natuurpark naar schatting 500 dieren. Onderwaterfotograaf Gaël Contal legde de ontmoeting vast met foto’s en filmbeelden.
Surfers hadden Contal op de haaien gewezen. Volgens zijn eigen beschrijving verwachtte hij aanvankelijk misschien één dier te zien, maar trof hij er tientallen in het water aan. Hij hield afstand om de schuwe dieren niet te verjagen.
Foto’s maakten soortherkenning mogelijk
Aan de hand van Contals beelden bevestigde de Franse vereniging voor onderzoek en bescherming van kraakbeenvissen, APECS, de soortidentificatie. De toonhaai is een slanke kusthaai van gematigde zeeën. Hij leeft op continentale en insulaire platten, maar kan ook ver uit de kust in de Atlantische Oceaan voorkomen.
Het vaak genoemde aantal van ongeveer 500 dieren moet echter als een schatting worden opgevat. De openbare berichten leggen niet uit welke telmethode is gebruikt of over welke periode de dieren zijn geregistreerd. Ook leeftijdsklassen en de verhouding tussen de geslachten zijn nog niet gepubliceerd.
Een grote samenscholing bewijst geen herstel van de populatie
Volgens het VN-Verdrag inzake de bescherming van trekkende wilde diersoorten is de toonhaai wereldwijd als ernstig bedreigd geclassificeerd. De migrerende soort staat sinds 2020 in bijlage II van het Verdrag van Bonn. Toonhaaien kunnen lange seizoensmigraties maken; dieren die in Britse wateren waren gemerkt, zijn meer dan 2.000 kilometer verderop teruggevonden.
Een grote groep op één plek zegt daarom weinig over de ontwikkeling van de totale populatie. Migrerende haaien kunnen tijdelijk samenkomen in een klein gebied en zich later weer over grote afstanden verspreiden. Een lokale samenscholing mag niet worden gelijkgesteld aan bevolkingsgroei van de soort.
De soort is gevoelig voor visserijdruk omdat hij laat geslachtsrijp wordt en relatief weinig nakomelingen krijgt. Naast bescherming van leefgebieden spelen daarom ook internationale handelscontroles voor de toonhaai een rol. Deze regels reguleren de grensoverschrijdende handel, maar vervangen geen effectief visserijbeheer.
Waarom de toonhaaien daar samenkwamen, is onduidelijk
Toonhaaien eten onder meer vissen, koppotigen en kreeftachtigen. Een tijdelijk hoge prooidichtheid zou dieren op één plek kunnen samenbrengen; ook voortplanting, migratie of omgevingsomstandigheden zijn mogelijke factoren. Voor de samenscholing bij Île de Ré is echter nog geen van deze verklaringen aangetoond.
Uit de beelden alleen kan vooral niet worden afgeleid dat het om een kraamkamer gaat. Onderzoekers zouden de grootte, leeftijd en het geslacht van de dieren moeten bepalen en nagaan of jonge haaien de plek herhaaldelijk en langdurig gebruiken. Bij de al gedocumenteerde kraamkamer van toonhaaien bij Borkum ondersteunden juist zulke terugkerende waarnemingen die beoordeling.
Meldingen van waarnemingen vullen kennislacunes aan
Het mariene natuurpark vindt de waarneming opmerkelijk voor de biodiversiteit van de Franse Atlantische kust. De gebeurtenis toont ook de waarde van goed gedocumenteerde meldingen: foto’s of video’s kunnen soortherkenning mogelijk maken en onderzoekers wijzen op tijdelijke samenscholingen.
Wie haaien of roggen langs de kust van Frankrijk waarneemt, kan de waarneming doorgeven via het meldportaal van APECS. Belangrijk zijn de datum, een zo nauwkeurig mogelijke locatie, het geschatte aantal en beeldmateriaal, zonder de dieren te achtervolgen, te omsingelen of te verstoren voor betere beelden.
