In Avannaata, een gemeente in het noordwesten van Groenland, moest een vangstpremie het aantal Groenlandse haaien (Somniosus microcephalus) verminderen. Het plan werd echter niet uitgevoerd: zoals Sermitsiaq op 5 april 2026 berichtte, ontbrak de wettelijke basis. De stopzetting dateert dus al van enkele maanden geleden.
300 kronen voor een haaienhart
Het oorspronkelijke plan voorzag in 300 Deense kronen voor elk ingeleverd haaienhart, met een streefaantal van 1.000 dieren. De vergaderstukken van 13 februari laten zien hoe de voorgestelde premie tijdens de beraadslagingen steeg van 100 naar 300 kronen. De gemeenteraad besloot de maatregel te financieren uit het budget voor plaagdierbestrijding.
Het voorstel volgde op klachten over hinder voor de visserij. De gemeentelijke nota verwijst naar eerdere premiestelsels en het doel om de lasten voor vissers te verminderen. Uit een politiek streefcijfer valt echter noch de omvang van de lokale haaienpopulatie af te leiden, noch dat er al 1.000 dieren zijn gedood.
De gemeente mocht het plan niet uitvoeren
Volgens Sermitsiaq blijkt de latere stopzetting uit de notulen van de gemeenteraadsvergadering van 27 maart. Een medewerker van het ministerie van Visserij, Jacht, Landbouw en Zelfvoorziening had naar de wettelijke basis gevraagd. Het gemeentebestuur legde vervolgens uit dat de raad geen gerichte jacht op de soort mocht toestaan. Het besluit zou daarom niet worden uitgevoerd.
Die conclusie betreft dit specifieke gemeentelijke premiestelsel. Ze betekent geen algemeen verbod op het vangen van Groenlandse haaien en bevestigt evenmin een nieuwe jachtactie.
Problemen voor de visserij blijven bestaan
De natuurbeschermingsorganisatie Oceans North Kalaallit Nunaat erkent de moeilijkheden van vissers: haaien kunnen verstrikt raken in beuglijnen, netten en sleepnetten. Het losmaken kost tijd en kan vistuig en vangst beschadigen. Toch waarschuwde de organisatie in haar verklaring van 19 maart tegen het oplossen van deze problemen met een vangstpremie.
Volgens de organisatie kunnen dode dieren en visafval meer haaien aantrekken. Groenlandse haaien leggen bovendien grote afstanden af, waardoor dieren uit andere gebieden de verwijderde exemplaren zouden kunnen vervangen. Blijvende verlichting zou dus niet verzekerd zijn.
Oplossingen op lange termijn in plaats van extra verliezen
De soort groeit langzaam en wordt pas zeer laat geslachtsrijp. Ons artikel over de geslachtsrijpheid van de Groenlandse haai legt uit waarom de vaak genoemde circa 150 jaar een schatting is. Bij zo’n levenscyclus worden extra verliezen niet snel aangevuld.
Oceans North vraagt om betrouwbaardere gegevens over bijvangst en verloren vistuig, en om proeven met aangepaste uitrusting. Ook het bergen van spooknetten en het vermijden van afvaldumping op visgronden behoren tot de voorstellen. Deze maatregelen zouden samen met vissers moeten worden ontwikkeld. De organisatie presenteert ze als wegen naar beter beheer, niet als definitief bewezen oplossingen voor alle conflicten.
