Groenlandse haai - Somniosus microcephalus

De __SOORTEN__ __WETENSCHAPPELIJK__ is een enorme, langzaam bewegende slaaphaai uit de koude noordelijke zeeën. Het lichaam is cilindrisch en sterk, de kop is kort en rond, de ogen zijn klein en de twee rugvinnen zijn merkbaar laag. Taxonomisch leidt WoRMS de soort binnen de Selachii, de bovengeschikte Squalomorf, de bestelling Squaliformes, de familie Somniosidae en het geslacht Somniosus.

De Florida Museum beschrijft de Groenlandse haai als een van de grootste haaien in koude wateren. Het bovenoppervlak is meestal grijs tot bruin, soms met vage vlekken of banden; de onderkant blijft lichter. Opvallend zijn de zeer kleine rugvinnen zonder vinstekels en de sterke staartvin.

Kenmerken identificeren

• Zeer zwaar, cilindrisch lichaam met een korte, ronde snuit.
• Kleine ogen; Roeipootkreeftjes zitten vaak op of nabij het hoornvlies.
• Twee kleine rugvinnen ver naar achteren; een aarsvin ontbreekt.
• Bovenkaak met kleine, tamelijk spitse tanden; Onderkaak met bredere, snijdende tanden.
• Grote dieren kunnen meer dan vijf meter reiken; de soort groeit extreem langzaam.

De combinatie van een massief lichaam, lage rugvinnen, kleine ogen en een koud leefgebied maakt de soort relatief gemakkelijk te herkennen. Soortgelijke slaaphaaien komen voor in delen van de noordelijke Stille Oceaan, maar in de Noord-Atlantische Oceaan en het Noordpoolgebied is de Groenlandse haai de centrale soort.

De __SOORT__ leeft voornamelijk in de Noordelijke IJszee en in het noorden Atlantische Oceaan. Het kerngebied omvat de wateren eromheen Groenland, Canada, IJsland, Noorwegen en de Faeröer eilanden; gedocumenteerde voorvallen strekken zich ook uit in de richting Denemarken, Verenigd Koninkrijk, VS en in dergelijke perifere gebieden Noordzee.

FishBase vat de soort samen als een grote haai uit de koude zeeën met een boreale tot arctische verspreiding. De verspreiding lijkt erg breed op kaarten, maar is in de praktijk sterk verbonden met koude, diepe of seizoenskoele watermassa’s.

Diepte, temperatuur en habitat

De Groenlandse haai maakt gebruik van kustgebieden, fjorden, continentale hellingen en diepe bassins. Het soortprofiel vermeldt een diepte van 0 tot 3000 m; in de praktijk kunnen dieren zowel in relatief ondiepe Arctische wateren voorkomen als op een diepte van enkele honderden meters. In de meer zuidelijke delen van het verspreidingsgebied blijven ze meestal dieper en koeler.

Dit betekent dat duikers slechts zelden plannen kunnen maken voor deze soort. Ontmoetingen in ondiepere fjorden of onder ijsomstandigheden zijn uitzonderlijk; Het meeste bewijsmateriaal komt uit onderzoek, visserij, camerasystemen of bijvangstgegevens.

MacNeil et al. 2012 beschrijft de Groenlandse haai als een belangrijke maar lange tijd slecht bestudeerde koudwaterhaai van de Noord-Atlantische Oceaan en het Noordpoolgebied. Het is een langzame zwemmer, maar geen eenvoudige aaseter: maaginhoud en waarnemingen laten een mengeling zien van actieve jacht, opportunisme en gebruik van karkassen.

eten en gedrag

Het dieet omvat vis zoals heilbot, kabeljauw, roodbaars en andere diep- of bodemvissen, maar ook zeehonden, inktvis, krabben en aas. De haai zwemt langzaam, maar kan langdurig in koud water zoeken. Geur, zijlijn en korte kansen spelen waarschijnlijk een grote rol bij het foerageren.

Levensduur en groei

Radiokoolstofmetingen van de ooglenzen van 28 vrouwen onthulde een levensduur van minstens 272 jaar. Het grootste onderzochte dier was 502 centimeter lang en werd geschat op 392 ± 120 jaar oud. De 272 jaar is een ondergrens en niet een bepaalde gemiddelde leeftijd van de bevolking.

De vaak genoemde groeisnelheid van ongeveer één centimeter per jaar is gebaseerd op oudere markerings- en hervanggegevens en moet als een benadering worden opgevat. Voor de zeer oude dieren bieden de radiokoolstofwaarden brede waarschijnlijkheidsbereiken, maar bevestigen ze een levensduur van eeuwen.

Reproductie

Uit de relatie tussen leeftijd en grootte werd voor vrouwen een geslachtsrijpheid van ten minste 156 ± 22 jaar afgeleid. Een lichaamslengte van meer dan vier meter werd als drempel beschouwd. De expliciete uitspraak dat een dier dat vandaag geboren wordt, pas in de 22e eeuw nakomelingen kan krijgen, is daarom een ​​extrapolatie en geen langetermijnwaarneming.

Groenlandse haaien zijn levendbarend; er bestaat echter nog steeds weinig zekerheid over de dekking, de draagtijd, de worpgrootte en de geboortegebieden. Het is juist de zeer late volwassenheid die de soort gevoelig maakt voor extra sterfte: populaties kunnen de verliezen aan volwassen vrouwtjes slechts uiterst langzaam compenseren.

De IUCN Rode Lijst beoordeelt de Groenlandse haai wereldwijd als kwetsbaar. Doorslaggevend zijn niet spectaculaire afzonderlijke gebeurtenissen, maar de combinatie van historische exploitatie, huidige bijvangst, een extreem trage levenscyclus en grote kennislacunes.

Het Canadese COSEWIC-rapport benadrukt dat gegevens over bijvangst, populatiegrootte en herstelvermogen onzeker blijven. Bij een dier dat mogelijk eeuwen leeft, zijn korte waarnemingsreeksen bijzonder moeilijk te interpreteren.

Belangrijkste gevaren

• Bijvangst in bodembeuglijnen, netten en andere visserijen op heilbot, kabeljauw en diepzeevis.
• Historisch gebruik voor leverolie en regionale voedingsmiddelen.
• Groei van maximaal ongeveer één centimeter per jaar en geslachtsrijpheid van vrouwtjes geschat op 156 ± 22 jaar.
• Klimaatverandering en veranderde voedselketens in het Noordpoolgebied, met gevolgen die nog steeds onduidelijk zijn.
• Gegevenslacunes omdat veel bewijsmateriaal afkomstig is van bijvangst, onderzoeksenquêtes of individuele vondsten.

Late geslachtsrijpheid betekent dat een jong dier ruim een ​​eeuw moet overleven voordat het zijn eigen nakomelingen kan voortbrengen. Als een volwassen vrouwtje verloren gaat, is er geen nieuw gekweekt dier beschikbaar om dit op korte termijn te vervangen. Zelfs een kleine extra sterfte kan over langere tijd een impact hebben.

Effectieve bescherming vereist betere meldingssystemen, betrouwbare soortherkenning in de bijvangst, een zo zorgvuldig mogelijke vrijlating van levende dieren en langlopende Arctische monitoringprogramma’s. Bij de Groenlandse haai is het vooral belangrijk om volwassen dieren niet onnodig uit de populatie te verwijderen.

De __SOORTEN__ in het water vormen doorgaans geen realistische bedreiging voor de mens. Hij leeft koud, diep en langzaam, ver van de meeste zwem- en duikplekken. Ontmoetingen zijn zeldzaam en de kans is groter dat de soort wordt bedreigd door menselijke visserij dan andersom.

Animal Diversity Web beschrijft de __SOORT__ als een grote, trage haai uit koud water. De cultureel bekendste menselijke relatie is niet het duiktoerisme, maar eerder de verwerking van anderszins giftig vlees: vers vlees bevat grote hoeveelheden trimethylamineoxide en kan zonder speciale fermentatie of droging problematisch zijn voor de gezondheid.

Observatie en behandeling

• Dieren niet direct voor hun hoofd lastigvallen, trekken of blokkeren met camera’s en lampen.
• Neem tijdens het onderzoeken of vissen uw mond, staart en fysieke kracht serieus, ondanks dat u langzaam beweegt.
• Laat levende bijvangstdieren zo snel, koel en voorzichtig mogelijk los.
• Documenteer waarnemingen met locatie, diepte, temperatuur, foto of video zonder het dier aan te raken.

Shark-References leidt de soort onder __WETENSCHAPPELIJK__ en laat zien hoe nauw onderzoek, visserij en taxonomie hier met elkaar verbonden zijn. Voor het duiken met haaien is de Groenlandse haai vooral een symbool dat enkele van de meest indrukwekkende haaien niet op kleurrijke riffen leven, maar in koude, donkere en moeilijk toegankelijke zeegebieden.