Verscheidene beelden van gedode haaien in Cuba hebben tot nieuwe bezorgdheid geleid onder duikers en zeebeschermers. CiberCuba berichtte op 17 augustus 2026 over gevallen in Baracoa en Varadero. De beelden tonen niet één grote vangst, maar meerdere gebeurtenissen binnen enkele maanden langs verschillende delen van de kust van het eiland.
De publieke oproep werd geformuleerd door Asociación de Buzos de Santiago de Cuba. De organisatie waarschuwt voor de gevolgen voor het mariene voedselweb, maar vermijdt het eenvoudigweg toewijzen van de schuld: Cuba’s ernstige economische en aanbodcrisis bepaalt de beslissingen van veel gezinnen. Bij de bescherming moet daarom rekening worden gehouden met zowel de dieren als de realiteit van het leven van de kustbevolking.
Drie gevallen tussen Baracoa en Varadero
In mei werd in de kustzone van Yumurí, bij Baracoa, een haai gevangen met een gemeld gewicht van meer dan 500 kilogram. Breed verspreide beelden toonden het dier al in stukken op de oever. Alleen op basis van die beelden zijn de soort en de omstandigheden van de vangst niet betrouwbaar vast te stellen.
In juli werd voor de Calle 50 in Varadero opnieuw een grote haai gevangen. Volgens het oorspronkelijke bericht op sociale media werd ook dit dier daarna in stukken gesneden. Enkele dagen later vervoerde een man een hamerhaai op een motorfiets door Varadero, waarbij de staartvin over het wegdek sleepte.
De beelden bewijzen dode dieren, maar geven geen antwoord op centrale vragen: soort, grootte en mate van volwassenheid zijn niet altijd wetenschappelijk bevestigd. Ook ontbreekt het aan publiek betrouwbare informatie over vistuig, vergunningen, de exacte locatie van de vangst en mogelijke bijvangst. Het zou daarom voorbarig zijn om uit iedere foto automatisch een concreet bewezen rechtsovertreding af te leiden.
Een waarschuwing die honger en natuurbescherming samen bekijkt
De duikers van Santiago de Cuba praten niet alleen over een gebrek aan milieubewustzijn. Ze noemen specifiek honger, schaarste en de druk om het beschikbare voedsel te gebruiken. Deze classificatie is geen excuus voor vermijdbare of illegale moordpartijen, maar laat wel zien waarom zuivere verboden vaak niet voldoende zijn in geval van een aanbodcrisis.
Effectieve bescherming vereist daarom meer dan verontwaardiging over individuele afbeeldingen. Vissers en kustgemeenschappen hebben begrijpelijke regels, veilige alternatieven, effectieve controles en manieren nodig om de vangsten nauwkeurig te rapporteren. Zonder dergelijke structuren kunnen ecologische doelstellingen en onmiddellijke levenszekerheid snel met elkaar in conflict komen.
De haaien van Cuba staan al zwaar onder druk
Het wetenschappelijke beeld is zorgwekkend. Volgens een inventaris uit 2023 van Cubaanse kraakbeenvissen zijn in Cubaanse wateren 83 soorten geregistreerd: 57 haaien, 25 roggen en één draakvis. Ongeveer 47% geldt volgens de gebruikte IUCN-categorieën als bedreigd; onder haaien valt 54,38% van de soorten in een bedreigingscategorie.
Niet elke haai vervult dezelfde ecologische rol. Kust-, rif- en offshore-soorten variëren sterk in dieet, groei en habitat. Velen groeien echter langzaam, worden laat geslachtsrijp en brengen slechts enkele jongen voort. Herhaalde verwijderingen kunnen daarom een grotere impact hebben op lokale visbestanden dan op sneller reproducerende voedselvissen.
De genoemde plaatsen verbinden ook de Caribische Zee met de westelijke Atlantische Zee. Haaien bewegen zich over de grenzen van administratieve en beschermde gebieden. Individuele lokale controles kunnen daarom alleen onderdeel zijn van een strategie die vangstgegevens, soortidentificatie, beschermde gebieden en regionale samenwerking samenbrengt.
Levende haaien hebben ook economische waarde
Haaien hebben ook economische waarde voor duikgebieden. Regelmatige, verantwoord georganiseerde ontmoetingen leveren inkomsten op voor bootexploitanten, duikcentra, accommodaties en andere lokale dienstverleners. Dat voordeel kan jarenlang blijven bestaan, terwijl een gedood dier maar één keer kan worden benut. Het argument geldt echter alleen wanneer de inkomsten daadwerkelijk bij kustgemeenschappen terechtkomen.
De oproep van de Cubaanse duikers moet daarom niet worden gezien als een conflict tussen mensen met honger en natuurbescherming. Hij beschrijft een gedeelde afhankelijkheid: gezonde zeeën ondersteunen op lange termijn visserij, toerisme en voedselzekerheid. Directe hulp, betere documentatie en consequente soortenbescherming moeten samenwerken om deze basis niet verder te verzwakken.