De University of Exeter start een nieuwe studie naar gewone voshaaien (Alopias vulpinus) bij het Isle of Wight. Volgens de universiteit is het de eerste gerichte studie naar deze haaiensoort in Britse wateren.
De timing past opvallend goed bij het verhaal: terwijl het eiland de festivalzomer van juni ingaat, begint vlak voor de kust een onderzoeksproject dat wordt gesteund door Solo Music Agency. Het agentschap werd opgericht door John Giddings, organisator van het Isle of Wight Festival en oud-student van Exeter.
Voor haaienonderzoek is die steun meer dan een leuke muzikale link. Gewone voshaaien worden in de zomer herhaaldelijk bij het Isle of Wight gezien, maar waarom ze naar het noordelijke Kanaal komen, is nog nauwelijks begrepen. Het pilotproject moet precies die leemte vullen.
Een bijzondere haai op een mogelijke sleutelplek
De gewone voshaai is een grote, ver trekkende pelagische haai die tot zes meter lang kan worden. Zijn opvallendste kenmerk is de extreem verlengde bovenste staartlob. Met die staart kan hij scholen vis bijeen drijven of verdoven voordat hij ze opeet.
Herhaalde waarnemingen bij het Isle of Wight wijzen erop dat de dieren het gebied seizoensgebonden gebruiken. Onderzoekers van Exeter denken dat de ondiepere kustwateren mogelijk belangrijk zijn voor paring, jonge haaien of andere levensfasen. Als dat klopt, is de regio voor de bescherming van de soort belangrijker dan tot nu toe zichtbaar was.
Dat is extra relevant omdat voshaaien onder druk staan door intensieve visserij. In de Atlantische Oceaan zijn bestanden sterk teruggelopen; tegelijk ontbreken voor beschermingsmaatregelen vaak precieze gegevens over waar de dieren seizoensmatig verschijnen, welke diepten ze gebruiken en welke gebieden belangrijk zijn voor voortplanting of voedsel zoeken.
Twee tags voor een verborgen jaar
Centraal in de studie staan twee elektronische tags met hoge capaciteit. Ze worden met hulp van ervaren recreatieve vissers op het Isle of Wight aangebracht op voshaaien. Die samenwerking is cruciaal, omdat lokale vissers de zeldzame dieren al jaren zien en hun seizoenspatronen vaak beter kennen dan een korte onderzoeksexpeditie.
De tags blijven ongeveer een jaar op de haaien, laten daarna vanzelf los en sturen de verzamelde gegevens terug. Voor onderzoekers kunnen daardoor bewegingen, dieptegebruik, mogelijke voedselmomenten en verblijfsgebieden zichtbaar worden die vanaf boten of vanaf land niet te zien zijn.
Juist bij voshaaien is die blik onder het oppervlak belangrijk. Waarnemingen vertellen alleen dat een dier er is. Trackinggegevens kunnen laten zien of de haaien kort passeren, regelmatig terugkeren, bepaalde diepten opzoeken of langere tijd in een klein gebied blijven.
Waarom de studie telt voor bescherming en haaienduiken
Voor duikers zijn voshaaien zeldzame ontmoetingen. Ze verschijnen meestal niet op makkelijk planbare plekken zoals rifhaaien, maar volgen productieve randen, prooivissen, stromingen en seizoensomstandigheden. Juist daarom zijn betrouwbare gegevens waardevol: ze scheiden toevallige waarnemingen van echt belangrijke leefgebieden.
Als de wateren bij het Isle of Wight een terugkerende hotspot blijken, kunnen toekomstige beschermingsmaatregelen preciezer worden. Denkbaar zijn betere seizoensgerichte aandacht, sterkere meeweging in visserijregels of aanvullend onderzoek naar gebieden waar jonge dieren of paringsrijpe haaien voorkomen.
De studie laat ook zien hoe moderne haaienbescherming vaak ontstaat: niet alleen uit grote staatsprogramma’s, maar uit lokale waarnemingen, onderzoeksteams, particuliere steun en mensen die regelmatig op het water zijn. In dit geval verbindt het festivaleiland zich met een vraag die veel verder reikt dan de zomer.
Een pilotproject met een groter doel
Exeter beschrijft het huidige werk als een pilotproject. De twee tags moeten de basis vormen voor een groter plan als de eerste gegevens laten zien dat breder onderzoek de moeite waard is. De universiteit zoekt daarvoor verdere filantropische steun.
Voor de voshaaien bij het Isle of Wight kan deze eerste stap beslissend zijn. Zolang onbekend blijft waarom ze elk jaar verschijnen, blijft hun bescherming vaag. Als de tags echter laten zien welke routes de dieren nemen en welke zeegebieden ze echt nodig hebben, wordt een zeldzame zomerwaarneming een concrete beschermingsopdracht.
