Archeologen hebben overtuigend bewijs gevonden dat mensen al ongeveer 7.000 jaar geleden actief haaien jaagden en aten. Een ontdekking die ons begrip van vroegere kustgemeenschappen en hun relatie tot grote zeeroofdieren heroverweegt.
De vondsten komen uit een neolithische begraafplaats in Wadi Nafūn in het huidige Oman. Bij de analyse van menselijke resten ontdekten onderzoekers chemische signaturen die wijzen op een sterk marien gedomineerd dieet – inclusief toppredatoren zoals haaien.
Chemische aanwijzingen in oeroude tanden
Vanwege de extreme woestijnomstandigheden in de regio waren organische resten slecht bewaard gebleven. Om toch uitspraken over het dieet te kunnen doen, gebruikten wetenschappers de methode van stabiele isotopenanalyse op minerale bestanddelen van tanden en botten. De resultaten toonden verhoogde stikstof- en koolstofisotoopwaarden, zoals typisch is voor regelmatige consumptie van zeedieren aan de bovenkant van de voedselketen.
De gegevens wijzen erop dat haivlees geen zeldzaam of toevallig onderdeel van het dieet was, maar een belangrijke en terugkerende voedselbron voor deze gemeenschap vormde.
Aanvullende vondsten op de locatie, waaronder haaientanden en stekels van stekelroggen, ondersteunen de veronderstelling dat de neolithische bevolking mariene hulpbronnen doelbewust gebruikte.
Een maritieme cultuur met aanpassingsvermogen
Het begrafeniscomplex, waarin de resten van meer dan 70 individuen zijn aangetroffen, werd over meerdere eeuwen gebruikt. Deze langdurige bezetting wijst erop dat de haaivang stevig verankerd was in de levens- en voedingswijze van de gemeenschap en geen eenmalig verschijnsel vormde.
De resultaten zetten de lang gehanteerde aanname ter discussie dat vroege menselijke groepen vooral afhankelijk waren van landgebonden jacht- en verzamelpraktijken voordat de landbouw zich verspreidde. In plaats daarvan ontstaat het beeld van een flexibele samenleving die in staat was ook grote en potentieel gevaarlijke zeeroofdieren gericht te benutten.
Volgens de onderzoekers zou het kunnen gaan om enkele van de tot nu toe vroegste directe bewijzen voor een systematische jacht op haaien door de mens.
Nieuwe perspectieven op de voeding van vroegere samenlevingen
De studie voegt zich bij een groeiend aantal onderzoeken die suggereren dat prehistorische kustbevolkingen technologisch vaardiger en ecologisch meer gedifferentieerd handelden dan lange tijd werd aangenomen.
Verdere onderzoeken, onder meer microscopische analyses van tandsteen, moeten uitwijzen welke haaiensoorten precies werden geconsumeerd en hoe de totale samenstelling van het dieet nauwkeuriger kan worden beschreven.
De ontdekking onderstreept niet alleen de aanpassingskracht van vroege mensen, maar ook de lange en complexe relatie tussen mens en haai, een band die zich over duizenden jaren uitstrekt.