Jonge geschulpte hamerhaaien verzamelen zich in groepen vlak voor populaire zwemstranden in Queensland. Een nieuwe studie laat zien dat vooral Burleigh Beach en Noosa Main Beach seizoensgebonden leefgebieden voor de jonge dieren zijn. De bevindingen komen uit dronebeelden van een programma dat oorspronkelijk bedoeld is voor de veiligheid van strandgangers.
84 waarnemingen bij negen stranden
Het onderzoeksteam onder leiding van Maddison Cross analyseerde beelden van het SharkSmart-programma in Queensland van september 2020 tot december 2024. Bij negen stranden in het zuidoosten van de Australische deelstaat werden 84 waarnemingsmomenten vastgelegd, met in totaal 2.696 getelde haaien. Dit is geen populatietelling: dezelfde dieren konden tijdens meerdere vluchten opnieuw worden gefilmd.
De meeste groepen werden waargenomen bij Burleigh en Noosa. Daar overheersten jonge dieren, terwijl bij North Stradbroke Island vaker grotere, solitaire dieren werden gezien. De geschatte gemiddelde lengte van de vastgelegde haaien bedroeg ongeveer 1,09 meter. Om hun grootte te bepalen, vergeleken de onderzoekers de dieren onder meer met zichtbare paddleboards; het gaat dus om schattingen op basis van luchtbeelden.
Seizoensgebonden groepen in kleine gebieden
De samenscholingen waren vooral tussen april en juni opvallend. Bij Burleigh overlapten de vastgelegde bewegingen gedurende meerdere jaren in kleine gebieden dicht bij de kust. De herhaaldelijk gebruikte kerngebieden besloegen ongeveer 0,2 tot 0,4 vierkante kilometer. Rotsachtige landtongen, voedsel en mogelijke schuilplaatsen zouden deze plekken aantrekkelijk kunnen maken voor jonge haaien.
Bij Noosa was het beeld minder gelijkmatig: in 2023 werden herhaaldelijk groepen vastgelegd, maar in de overeenkomstige periode van 2024 niet. Daaruit kan niet worden afgeleid dat de dieren verdwenen waren. Troebel water of andere waarnemingsomstandigheden kunnen verhinderen dat aanwezige haaien vanuit de lucht worden ontdekt.
Nog geen bevestigde kraamkamers
De beelden tonen aan dat jonge dieren bepaalde strandzones herhaaldelijk gebruiken. Ze laten echter niet zien of individuele haaien er langdurig blijven of regelmatig terugkeren. Daarvoor zouden dezelfde individuen betrouwbaar moeten worden herkend en langer gevolgd. Ook een classificatie als kraamkamer volgens de gebruikelijke wetenschappelijke criteria is op basis van alleen deze gegevens niet bevestigd.
De auteurs vermoeden dat oudere jonge dieren deze meer blootgestelde kustgedeelten zouden kunnen gebruiken na een verblijf in beschuttere opgroeigebieden. Een directe verbinding met nabijgelegen baaien en riviermondingen is echter nog niet aangetoond. Akoestische zenders kunnen helpen deze mogelijke habitatverschuiving tijdens de ontwikkeling te onderzoeken.
Wat drones laten zien en wat nog onzeker is
Het onderzoek registreert vooral goed zichtbare dieren tijdens ochtendvluchten. Het brengt noch hun volledige dagindeling, noch alle diepere verblijfsgebieden in kaart. Incidenteel waargenomen reacties op naderende snorkelaars en paddleboarders werden niet systematisch gemeten; daaruit kan dus geen gekwantificeerd verstoringseffect worden afgeleid.
Toch leveren de beelden een belangrijke aanwijzing voor bescherming: ook drukbezochte stranden kunnen regelmatig gebruikte leefgebieden van jonge haaien zijn. Seizoensgebonden beschermingsmaatregelen zouden daarom rekening moeten houden met de daadwerkelijke verblijfsperioden en de overlap met menselijke activiteiten. De studie maakt deze ruimtelijke patronen zichtbaar, zonder al hun oorzaken al te kunnen verklaren.
