Een fossiele tand van nabij het heiligdom van Covadonga in Asturië breidt de bekende verspreiding van vroege grote kraakbeenvissen uit. De nieuwe studie rangschikt het ongeveer 331 miljoen jaar oude stuk bij het uitgestorven geslacht Carcharopsis. Met 43 millimeter hoogte is het de grootste tot nu toe gedocumenteerde tand van dit geslacht.
Het fossiel komt van een plaat van de rode Griotte-kalksteen, die in de regio bekend staat als Roja Covadonga. Leden van de organisatie Geólogos del Mundo vonden het in twee stukken gebroken stuk nabij de basiliek en het heiligdom. Het onderzoeksteam zette de fragmenten samen en bestudeerde de tand zonder deze verder te beschadigen.
Micro-CT maakt de interne structuur zichtbaar
Met een micro-computertomografie reconstrueerden de onderzoekers de vaatkanalen in de wortel van de tand en de vorm van de kroon driedimensionaal. De brede, langs gebogen punt heeft dubbelgezaagde randen. De kleine, door het tandglazuur gevormde serraties lijken functioneel op die van moderne tijgerhaaien en wijzen op een voeding waarbij vlees en harde prooi werden doorgesneden. Hieruit volgt geen nauwe verwantschap met de moderne tijgerhaai: vergelijkbare snijranden kunnen onafhankelijk ontstaan.
Vijf tot zes meter blijven een modelschatting
Uit de verhoudingen van de tand leidt de studie een mogelijke lichaamslengte van ongeveer vijf tot zes meter af. Hiervoor werden relaties tussen tand- en lichaamsgrootte van hedendaagse haaien als vergelijking gebruikt. Het cijfer is daarom geen meting van een volledig skelet, maar een modelafhankelijke marge. Van het dier is tot nu toe alleen deze tand bekend, en een toewijzing aan een enkele soort binnen Carcharopsis is niet mogelijk.
Het eerste bewijs in het noorden Gondwana
Tot nu toe kwamen goed gedocumenteerde vondsten van Carcharopsis bijna uitsluitend uit gebieden van het toenmalige Laurussia, vooral uit delen van het huidige Noord-Amerika en Europa. Covadonga lag in het Mississippium aan de noordelijke rand van Gondwana. De tand vergroot daarmee het bekende verspreidingsgebied aanzienlijk en ondersteunt de aanname dat deze grote roofdieren zowel kustomgevingen als open zee konden gebruiken.
Een toprover na een grote uitstervingscrisis
De vondst valt in een fase waarin de mariene ecosystemen zich na de Hangenberg-crisis aan het einde van het Devoon opnieuw organiseerden. Een meermeterlange toppredator kon alleen bestaan als er daaronder al een complex voedselsysteem aanwezig was. De enkele tand bewijst niet hoe vaak de dieren voorkwamen, maar levert wel een extra tijds- en geografisch aanknopingspunt voor het herstel van deze ecosystemen.
Een mededeling van de betrokken UNED benadrukt de uitzonderlijke staat van bewaring en de waarde van niet-destructieve analyse. De vondst vult ander fossiel bewijs aan, waarmee kan worden nagegaan hoe haaien en hun vroege verwanten nieuwe leefomgevingen verkenden. Tegelijk toont het de grenzen van dergelijke reconstructies: grootte, voeding en levenswijze blijven hypothesen, afgeleid van een zeldzaam enkel exemplaar.