Bij de Alcatrazes-archipel voor de kust van São Paulo worden weer vaker grote zeedieren gezien. Tien jaar na de instelling van het beschermde gebied beschrijft een reportage van Folha de S.Paulo de terugkeer van haaien en andere roofdieren. Tegelijk laten officiële onderzoeken zien dat bescherming tegen illegale visserij een voortdurende taak blijft.
Een beschermd gebied sinds 2016
De archipel ligt ongeveer 40 kilometer voor São Sebastião en Ilhabela. Met een decreet van 2 augustus 2016 werd het Refúgio de Vida Silvestre do Arquipélago de Alcatrazes ingesteld. Deze balans na tien jaar gaat dus niet over een nieuwe aanwijzing in oktober 2026.
ICMBio-medewerker Daniel Lage vertelt aan Folha dat grote vissen en haaien weer opduiken na eerdere zware visserijdruk. Zulke waarnemingen wijzen op herstel van het voedselweb. De reportage bevat echter geen nieuwe reeks gestandaardiseerde tellingen waarmee een precieze populatietoename of de bijdrage van afzonderlijke beschermingsmaatregelen kan worden berekend.
Meer dan een doortrekgebied voor zandtijgerhaaien
Er zijn ook wetenschappelijke aanwijzingen voor het belang van Alcatrazes voor zandtijgerhaaien. Ons artikel over het voortplantingsgebied beschrijft waarnemingen in verschillende seizoenen en aanwijzingen voor paring en andere fasen van de voortplantingscyclus. Dat helpt verklaren waarom een beschermd leefgebied daar belangrijk is voor de soort. Het vervangt geen beoordeling van alle haaienpopulaties in de archipel.
Operatie Barbatana onderzoekt illegale vangsten
De Braziliaanse federale politie begon op 15 september 2026 met Operatie Barbatana, met steun van ICMBio en Ibama. Aanleiding was een controle in november 2025, waarbij meer dan 300 haaien en andere vissen in beslag werden genomen en administratieve boetes van meer dan drie miljoen reais werden opgelegd.
De autoriteit noemt zijdehaaien, geschulpte hamerhaaien, gladde hamerhaaien en Carcharhinus brevipinna onder de geïdentificeerde haaien. De mededeling gaat over een lopend onderzoek. Ze bevestigt geen nieuwe inbeslagname in oktober en evenmin een onherroepelijke strafrechtelijke veroordeling van de verantwoordelijken.
Herstel en handhaving moeten samen worden bekeken
De terugkeer van grote roofdieren en het voortduren van onderzoeken zijn niet tegenstrijdig. Een gebied kan ecologisch verbeteren en tegelijk onder ongeoorloofde onttrekkingen blijven lijden. Zowel herhaalde biologische inventarisaties als controleerbare handhaving van de visserijregels zijn daarom essentieel.
De nieuwe reportage en de officiële mededeling beschrijven verschillende delen van deze balans: waargenomen veranderingen in het leefgebied enerzijds en het onderzoek naar concrete vermoedelijke overtredingen anderzijds. Samen laten ze de waarde van het beschermde gebied zien en het werk dat nodig blijft om het te behouden.