Mongabay publiceerde op 1 juni 2026 de speciale pagina “Shark Meat Nation”. Die bundelt een uitgebreid onderzoek naar de nauwelijks zichtbare Braziliaanse markt voor haaienvlees. De ongemakkelijke kern van de berichtgeving is dit: Brazilië geldt als ‘s werelds grootste consument en importeur van haaienvlees, maar veel mensen kopen of eten het niet onder het woord “haai”.
In Brazilië staat op verpakkingen, menu’s en aanbestedingen vaak het woord “cação”. De term kan naar haaien of roggen verwijzen, maar klinkt voor veel consumenten als een neutrale visnaam. Juist die onduidelijkheid maakt de markt zo problematisch: ze verhult welke soort werkelijk wordt verkocht, of die bedreigd is en of vangst of import legaal en duurzaam waren.
Publieke vraag stabiliseert de markt
Het Portugese artikel van ((o))eco en Mongabay beschrijft hoe diep haaienvlees in publieke aanbestedingen opdook. Het noemt 1.012 aanbestedingen voor ongeveer 5.400 ton haaienvlees ter waarde van minstens 112 miljoen real, verspreid over 542 gemeenten en tien Braziliaanse deelstaten.
Het als “cação” omschreven vlees werd onder meer gekocht voor scholen, kinderdagverblijven, kleuterscholen, gevangenissen, politie- en ziekenhuisinstellingen, militaire bases en opvanglocaties voor daklozen. Haaienbescherming wordt daarmee niet alleen een kwestie van visserij of handel, maar ook van publieke verantwoordelijkheid.
Dit aspect behandelden we al in het artikel “Haaienvlees op het menu: hoe Braziliaanse autoriteiten bedreigde soorten serveren en peuters in gevaar brengen”. De nieuwe speciale pagina plaatst het onderzoek nu in een bredere context en laat zien dat “cação” niet alleen een lokaal etiketteringsprobleem is, maar onderdeel van internationale handel met moeilijk te traceren toeleveringsketens.
Gezondheid, transparantie en soortenbescherming horen samen
Haaienvlees kan zware metalen bevatten, zoals kwik en arseen. Dat is extra gevoelig wanneer het gaat om kinderen, patiënten of andere groepen die via publieke maaltijden worden bereikt. Tegelijkertijd staan veel haai- en roggensoorten wereldwijd onder druk door gerichte visserij, bijvangst, finning, slecht gecontroleerde ketens en vraag naar goedkoop vlees.
Na de berichtgeving kwamen er al reacties. Hospital das Clínicas in São Paulo schrapte “cação” uit aankopen vanwege het risico op zware metalen. Rio de Janeiro verbood haaienvlees ook in de meeste staatsscholen. Zulke besluiten laten zien dat betere etikettering en inkoopregels onmiddellijk effect kunnen hebben.
Waarom dit belangrijk is voor duikers
Wie haaien onder water ontmoet, ziet meestal alleen de charismatische kant van deze dieren: nieuwsgierig, elegant en vaak verrassend rustig. Het onderzoek herinnert eraan dat druk op haaien vaak ontstaat waar die nauwelijks zichtbaar is: in koelvitrines, kantines, importstatistieken en verzameltermen die bedreigde soorten veranderen in ogenschijnlijk gewone vis.
Haaienbescherming begint daarom niet alleen bij een verbod op finning of bij de bescherming van bekende duiklocaties. Ze begint ook bij duidelijke namen, traceerbare ketens, verantwoordelijke publieke inkoop en de eenvoudige vraag of consumenten eigenlijk weten wat ze eten.