Een nieuwe studie in Scientific Reports reconstrueert de levensloop van de gladde hamerhaai aan de hand van zijn wervels. De belangrijkste bevinding is dat jonge dieren in hun vroegste fase sterkere kustsignalen vertonen. Vanaf ongeveer 2,5 jaar worden de signalen voor leefgebied en voedsel geleidelijk oceanischer, tot in de volwassenheid.
Het onderzoek betrof de bedreigde gladde hamerhaai (Sphyrna zygaena) in de Atlantische Oceaan. De onderzoekers analyseerden stabiele isotopen van koolstof, stikstof en zwavel in opeenvolgende groeilagen van de wervels. Zo ontstond voor elke haai een chronologische reeks chemische signalen, van het centrum van de wervel dat de vroege levensfase weergeeft tot later gevormde lagen.
Wervels leggen meer vast dan alleen leeftijd
Stabiele isotopen zijn verschillende versies van een chemisch element. Hun relatie varieert tussen voedselwebben en habitats. Als het materiaal tijdens de groei in een wervel wordt verwerkt, blijft een deel van deze ecologische informatie behouden. In tegenstelling tot een satellietmarkering levert de methode geen exacte route op. Het laat veeleer zien welk voedsel en welke omgevingsomstandigheden gedurende een lange periode in het weefsel zijn terechtgekomen.
De combinatie van de drie elementen verruimt het zicht: koolstof- en stikstofisotopen kunnen verschillen blootleggen tussen voedselbronnen, habitats en posities in het voedselweb. Zwavel vult deze signalen aan en heeft in de nieuwe analyse bijzonder duidelijk geholpen om kustfasen te onderscheiden van meer oceanische fasen. Volgens het onderzoeksteam is dit de eerste analyse van zwavelisotopen in de wervels van haaien en roggen.
De verschuiving begint niet bij ieder dier op hetzelfde moment
Het algemene patroon was in de hele dataset consistent, maar de trajecten van afzonderlijke haaien waren niet identiek. De isotopenvariatie was het grootst bij jonge dieren en vrouwtjes. De auteurs noemen twee mogelijke verklaringen: de haaien gebruiken mogelijk kraamkamers met verschillende isotopensignaturen, of verdelen hun ecologische niches anders. De gegevens tonen geen van beide verklaringen rechtstreeks aan.
Regionale kraamkamers van de gladde hamerhaai zijn nog altijd onvoldoende bekend, zoals ook recent onderzoek naar een mogelijke kraamkamer bij de Galápagos liet zien. Beide onderzoeken gaan over verschillende regio’s en methoden, maar samen benadrukken ze hoe weinig bekend is over het ruimtegebruik in de eerste levensjaren van deze sterk migrerende soort.
Waarom dit belangrijk is voor bescherming
Een haai die als juveniel andere ruimtes en voedselwebben gebruikt dan als volwassene kan niet worden beschermd door maatregelen in één habitat alleen. Kustgebieden kunnen belangrijk zijn voor de vroege levensfasen, terwijl oudere dieren in toenemende mate afhankelijk zijn van oceanische ecosystemen en grensoverschrijdend visserijbeheer. Volgens het team moeten juist deze verschillen tussen de levensfasen meer worden meegenomen in de beschermingsconcepten voor mobiele mariene soorten.
Het onderzoek wijst geen concrete kraamkamers of migratiecorridors aan. De onderzochte haaien kwamen bovendien uit de Atlantische Oceaan, waardoor de resultaten niet automatisch voor iedere populatie wereldwijd gelden. De chemische levensgeschiedenissen geven vooral nieuwe aanwijzingen over het moment van de ecologische verschuiving en over de levensfasen die toekomstig onderzoek afzonderlijk moet bekijken.
De uitgever biedt momenteel een vroege, peer-reviewed en citeerbare versie aan die vóór de definitieve versie nog redactioneel kan worden aangepast. De openbare samenvatting vermeldt niet hoeveel haaien zijn onderzocht en evenmin de exacte vangst- of bemonsteringslocaties; die gegevens mogen pas uit de volledige versie worden overgenomen.
