Haaien spelen al meer dan 400 miljoen jaar een cruciale rol bij het in stand houden van de ecosystemen van de oceanen. Terwijl de menselijke angst voor haaien is veranderd in het besef dat ze zowel essentieel zijn voor de gezondheid van de oceanen als met uitsterven worden bedreigd, is de wetgeving inzake haaienvisserij de afgelopen twee decennia toegenomen en beslaat deze 70% van de wereldzeeën. Het doel van deze wetten is om het snijden van vinnen te voorkomen en zo de haaiensterfte door commerciële visserij te verminderen.
Een recente studie, gepubliceerd in 2024 in het wetenschappelijke tijdschrift “Science”, toont echter aan dat de wetgeving inzake het snijden van vinnen de haaiensterfte niet heeft kunnen verminderen zoals gehoopt. De auteurs melden dat de haaiensterfte door visserij wereldwijd is gestegen van 76 miljoen naar 80 miljoen haaien per jaar tussen 2012 en 2019. Bijna 25 miljoen van deze haaien behoren tot bedreigde soorten.
Hoewel de regels tegen het snijden van vinnen dierenmishandeling en verspilling hebben verminderd, zouden ze paradoxaal genoeg kunnen leiden tot een toename van de consumptie van haaienvlees. De eis om hele haaien aan te landen in plaats van alleen vinnen, heeft blijkbaar nieuwe markten voor haaienvlees gecreëerd die voorheen niet bestonden.
Gevolgen voor jonge haaien en bedreigde soorten
Zorgwekkend is dat de visserij is begonnen met het vangen van meer kleine en jonge haaien. Dit is deels een reactie op de hogere vraag naar haaienvlees, maar wijst ook op afnemende populaties grotere haaien. Boris Worm, hoofdauteur van de studie en onderzoeksprofessor aan de Dalhousie University, verklaarde: “We tonen aan dat wijdverspreide wetgeving ter voorkoming van het snijden van vinnen succesvol was in het bestrijden van deze verspillende praktijk, maar de totale sterfte niet heeft verminderd. Er sterven te veel haaien; dit is bijzonder zorgwekkend voor bedreigde soorten zoals hamerhaaien.”
Jess Rattle, hoofd van het onderzoek bij de Blue Marine Foundation, benadrukte de noodzaak van dringende maatregelen: “Dit belangrijke werk onderstreept het feit dat de regels voor de haaienvangst de afgelopen tien jaar ontoereikend zijn geweest. Nationale regeringen en RFMO’s moeten snel handelen om zinvolle beschermingsmaatregelen in te voeren door middel van uitgebreidere verboden op haaienvangst en beschermde zeegebieden, zodat deze cruciale soorten de kans krijgen om te herstellen van de onhoudbaar hoge visserijdruk.”
Organisaties zoals het Turtle Island Restoration Network blijven zich inzetten voor de bescherming van haaien door zich te richten op het behoud en de uitbreiding van beschermde zeegebieden. Momenteel roept de organisatie op tot actie, aangezien NOAA Fisheries, na druk van visserijbelangen die beweren dat er een “overpopulatie” van haaien is, een gevaarlijke terugtrekking van beschermingsmaatregelen in de Atlantische Oceaan overweegt.