Een nieuw onderzoek naar de mysterieuze Groenlandse haai (Somniosus microcephalus) suggereert dat de dieren in de diepe midden-Atlantische Oceaan ter wereld komen en zich bij het bereiken van de “tienerleeftijd” meer in de richting van Europa bewegen. Als voorkeursverblijf- en jachtgebied in deze fase identificeerden onderzoekers de zeestraat Skagerrak tussen Denemarken, Noorwegen en Zweden.
Reuzen van de kou – en van de tijd
Groenlandse haaien kunnen tot 6,4 meter lang worden en meerdere eeuwen oud. Ze bewonen bij voorkeur koude, vaak diepe gebieden van de Noord-Atlantische Oceaan en raken daar niet zelden als bijvangst verstrikt in vistuig, een risico voor deze toch al weinig onderzochte soort. Voor de nieuwe studie werden 1.610 individuen uit 11 regio’s onderzocht op grootte, geslacht en ontwikkelingsstadium.
In de meeste regio’s domineerden subadulte vrouwtjes. Volwassen vrouwtjes waren bijvoorbeeld in de Canadese Arctis (noorden) en rond Spitsbergen zeldzaam of ontbraken volledig, maar kwamen duidelijk vaker voor in Zuidwest-Groenland en IJsland. In de zuidelijke Canadese Arctis en voor de kust van Noordwest- en Zuidoost-Groenland werden volwassen vrouwtjes voornamelijk in kustverre gebieden aangetroffen, op diepten van 25 tot 1.375 meter en watertemperaturen tussen -1,54 °C en 10,9 °C. Volwassen vrouwtjes gaven de voorkeur aan temperaturen boven 4 °C.
Off she goes! We have now tagged our first Greenland shark in the Skagerrak sea. A 3.5m beauty! 😍These calm giants are mesmerizing, and I can’t wait until we get the data back. Epic teamwork by @HellstromKGV @DrBrodin, D. Palm and our skilled collaborators. @SLUwildresearch pic.twitter.com/R9S5V4ZtQ4
— Petter Lundberg (@lundberg_petter) July 20, 2022
Skagerrak als jongerenontmoetingsplaats – en spoor naar de kinderkamer
Grotere jonge dieren werden in veel regio’s waargenomen, maar kwamen vooral veel voor in het Skagerrak en in kustverre gebieden van de zuidelijke Canadese Arctis. Pasgeboren of zeer kleine jonge dieren bleven zeldzaam – maar gegevens uit wetenschappelijke archieven en collecties toonden een opvallende cluster langs de Midden-Atlantische Rug en in de Irmingerzee. Dit wijst erop dat de belangrijkste worpgebieden eerder daar liggen dan, zoals eerder werd vermoed, rond Baffin Island in de Canadese Arctis.
Een voordeel: deze diepe midden-Atlantische gebieden worden minder sterk bevist, wat de jonge dieren ten goede kan komen.
Beschermingsbehoefte voor grote vrouwtjes
De Groenlandse haai staat op de Rode Lijst van de IUCN als “bedreigd” ingedeeld. Tegen deze achtergrond bevelen de onderzoekers gerichte beschermingsmaatregelen aan voor grote en potentieel voortplantingsrijpe vrouwtjes: zowel in kustnabije als in kustverre wateren van Zuidwest-Groenland, in de offshore-gebieden van de zuidelijke Canadese Arctis, in Zuidoost-Groenland en bij IJsland.
De resultaten bieden een geografische routekaart voor bescherming: kinderkamers in de diepe midden-Atlantische Oceaan, jeugdhabitats in het Skagerrak – en prioriteit voor volwassen vrouwtjes in geselecteerde regio’s.
De studie is verschenen in het vakblad Ecology & Evolution.