In Saleh Bay op de Indonesische eiland Sumbawa hebben onderzoekers een uitzonderlijk kleine Walvishaai gedocumenteerd. De studie, gepubliceerd in het tijdschrift Diversity, beschrijft vijf waarnemingen in augustus 2024 en de accidentele vangst van een mannelijke juveniel op 6 september 2024. Met een geschatte lengte van 1,35 tot 1,45 meter kwam het overeen met een pasgeboren walvishaai.
Volgens Conservation International is dit de eerste bevestigde melding van een neonatale walvishaai in Indonesië. Het dier kwam vast te zitten in een traditioneel Bagan-hijsnet, werd gemeten en vervolgens weer vrijgelaten. Het team schatte zijn leeftijd op ongeveer vier maanden.
Vijf waarnemingen zouden hetzelfde dier kunnen tonen
In augustus werd vijf keer een 1,2 tot 1,5 meter lange walvishaai in de baai gezien. Omdat de grootte alleen visueel werd geschat en er geen duidelijke foto-identificaties van alle ontmoetingen bestaan, kan niet met zekerheid worden gezegd of het om meerdere dieren ging of altijd om hetzelfde individu. Het onderzoek gaat expliciet in op deze onzekerheid.
Zelfs de ontdekking bewijst niet dat de walvishaai in Saleh Bay is geboren. Een dier van deze grootte zou vanuit een ander gebied de baai kunnen zijn binnengekomen. Tot op heden is geen enkele plaats ter wereld ondubbelzinnig bevestigd als de geboorteplaats van de soort. Dit is precies de reden waarom betrouwbare observaties van pasgeboren dieren zo waardevol zijn.
Waarom de geboorte van walvishaaien een mysterie blijft
Walvishaaien zijn de grootste vissen op aarde, maar er is weinig bekend over paring, zwangerschap en geboorte. Pasgeborenen worden uiterst zelden gezien. Het team wijst op slechts 33 neonatale voorvallen in de wetenschappelijke literatuur. De vondst op Sumbawa levert dan ook een zeldzame aanknopingspunt voor de vraag, waar babywalvishaaien verblijven.
Saleh Bay is een halfgesloten, productieve baai met een overvloed aan plankton. Dergelijke omstandigheden kunnen kleine walvishaaien van voedsel en relatief beschermde ondiepe watergebieden voorzien. Of het gebied echter als kinderkamer dient, moet worden gecontroleerd aan de hand van herhaaldelijk bewijsmateriaal van zeer jonge dieren, de verblijfsdata en, indien mogelijk, een individuele identiteitsbewijs met foto.
Vissers en onderzoekers werken samen
Bagan-platforms gebruiken licht om kleine vissen aan te trekken, en trekken regelmatig walvishaaien aan. Dit brengt het risico van onbedoelde vangsten met zich mee, maar schept ook kansen voor systematische monitoring. In Saleh Bay melden vissers waarnemingen en helpen ze de dieren voorzichtig te bevrijden.
Sinds 2017 zijn er meer dan honderd walvishaaien in de baai geregistreerd op basis van hun individuele vlekpatronen. Het langdurige fotoarchief maakt de locatie in Stille Oceaan tot een belangrijk observatiegebied, ook al zijn het vooral juveniele en niet-pasgeboren dieren die worden gedocumenteerd.
Mogelijke kinderkamer, geboorteplaats nog niet bevestigd
Konservasi Indonesia en overheidsinstanties werken aan een marien reservaat voor walvishaaien in Saleh Bay. Het nieuwe bewijs versterkt de reden voor het nauwlettender monitoren van kwetsbare gebieden, voedselomstandigheden en visserij-ontmoetingen. Het alleen is echter niet voldoende om de status van een kwekerij wetenschappelijk vast te stellen.
De voorzichtige conclusie is dan ook: Saleh Bay biedt blijkbaar geschikte omstandigheden voor een zeer jonge walvishaai en zou deel kunnen uitmaken van een voorheen verborgen kraamgebied. Toekomstige waarnemingen, genetische monsters en bewegingsgegevens moeten duidelijk maken of geboorten daar daadwerkelijk plaatsvinden.
