Bij Mullaghmore Head in County Sligo en in Donegal Bay zijn de afgelopen dagen opvallend veel reuzenhaaien waargenomen. Lokale berichten spreken over tientallen dieren die dicht bij de kust foerageerden, in groepen trokken en soms uit het water sprongen.
Het bericht van Donegal Daily beschrijft de waarnemingen als een zeldzame concentratie. Donegal Bay Conservation Trust benadrukt vooral hoe dicht de dieren bij de kust rond Mullaghmore Head kwamen: veel mensen konden de haaien vanaf land of vanaf boten zien zonder actief naar ze te zoeken.
Reuzenhaaien zijn indrukwekkend door hun formaat, maar ze jagen niet op mensen. Cetorhinus maximus is na de walvishaai de grootste vis ter wereld en filtert plankton uit het water. Als de dieren met wijd geopende bek aan de oppervlakte zwemmen, volgen ze voedselrijke watermassa’s, geen zwemmers of vissen.
Waarom Donegal Bay nu opvalt
De Atlantische kust van Ierland is een van de belangrijkste seizoensgebieden voor reuzenhaaien in Europa. In het voorjaar en de vroege zomer kunnen wind, stroming en planktonbloei de dieren heel dicht bij de kust brengen. Daardoor kunnen baaien, kapen en stroomranden tijdelijk observatiepunten worden.
Niet alleen het aantal dieren valt op, maar ook hun gedrag. Meerdere haaien werden dicht bij de kust foeragerend gezien, terwijl andere in groepen door de baai trokken. Ook sprongen werden gemeld. Waarom reuzenhaaien springen is niet volledig duidelijk; communicatie, parasieten verwijderen en sociaal gedrag worden genoemd.
Vriendelijke reuzen, geen decor
Voor duikers, bemanningen en kustbezoekers is zo’n aggregatie een uitzonderlijke natuurervaring. Tegelijk is het een goed moment om afstand te benadrukken: reuzenhaaien mogen niet worden achtervolgd, omsingeld, aangeraakt of gedwongen van koers te veranderen. Goed observeren betekent dat de dieren richting en afstand bepalen.
Ierland heeft de reuzenhaai in 2022 officieel aangewezen als beschermd wild dier onder de Wildlife Act. Die bescherming is meer dan symbolisch: de soort is wereldwijd bedreigd en Ierse wateren worden beschreven als internationaal belangrijk gebied.
Waarom elke waarneming telt
De huidige concentratie is ook wetenschappelijk waardevol. Reuzenhaaien zijn groot, maar hun migraties, verblijfsduur en belangrijke voedselgebieden zijn nog niet volledig begrepen. Reeksen waarnemingen helpen seizoenspatronen zichtbaar te maken en gevoelige gebieden serieuzer mee te nemen in bescherming en mariene planning.
De Irish Basking Shark Group legt uit dat waarnemingsgegevens samen met het National Biodiversity Data Centre en de Irish Whale and Dolphin Group in een nationale database worden samengebracht. Zulke meldingen kunnen later onderzoek, milieubeoordelingen en beschermingsbesluiten ondersteunen.
Hotspot, geen haaienalarm
Het verhaal uit Donegal Bay is daarom geen haaienalarm, maar een sterk teken van een functionerend kustecosysteem. Waar veel reuzenhaaien foerageren, is voldoende plankton aanwezig en vinden de dieren tijdelijk precies de omstandigheden die ze nodig hebben.
Voor Ierland past dit in een groter beeld: de westkust is niet alleen decor voor spectaculaire wildlife-momenten, maar echt leefgebied voor migrerende grote vissen. Donegal Bay en Mullaghmore laten zien waarom bescherming van reuzenhaaien respectvolle ontmoetingen ter plekke en jarenlange dataverzameling nodig heeft.
