Verschillende walvishaaien zwemmen dicht onder het oppervlak in de Golf van Mexico, voor de westkust van Florida. Met hun bek wijd open filteren ze voedsel uit het water. Nieuwe beelden van de Florida Fish and Wildlife Conservation Commission tonen de dieren tijdens het eten en maken deel uit van een onderzoeksproject rond een verrassend moeilijke vraag: wat eten de grootste vissen ter wereld daar precies?
Volgens informatie gepubliceerd door Reuters Connect hebben onderzoekers deze zomer monsters verzameld van dergelijke voedingsgroepen. In het laboratorium moet genetische sequencing uitwijzen van welke organismen het materiaal afkomstig is. Het Fish and Wildlife Research Institute, een laboratorium van de Universiteit van Florida, NOAA, het Blue World Research Institute en de universiteiten van Zuid-Mississippi en Zuid-Florida zijn hierbij betrokken.
DNA in plaats van herkenning met het blote oog
Walvishaaien zijn filtervoeders. Het water stroomt door de bek en langs gespecialiseerde filterstructuren op de kieuwen, waar kleine prooidieren achterblijven. Op videobeelden is echter vaak alleen te zien dát een dier eet. Zeer kleine vissen, larven van ongewervelden, eitjes en plankton zijn in bewegend zeewater nauwelijks betrouwbaar van elkaar te onderscheiden.
Genetische sporen kunnen deze kloof verkleinen. In plaats van elk prooidier met het blote oog te identificeren, kan DNA uit een monster worden vergeleken met bekende sequenties. De methode kan ook organismen detecteren die beschadigd, verteerd of microscopisch klein zijn. Het biedt echter niet automatisch een compleet menu: bemonstering, DNA-degradatie, referentiedatabases en soorten met verschillende niveaus van detecteerbaarheid beïnvloeden het resultaat.
Vorig monster onthulde een nieuwe voedselbron
Een eerdere vondst uit hetzelfde onderzoeksgebied laat zien waarom dit werk waardevol kan zijn. NOAA Fisheries beschrijft eitjes die in een foeragerende groep werden verzameld en genetisch onderzocht. De analyse koppelde ze aan een soort die in de Golf nog niet eerder als prooi van walvishaaien was aangetoond, maar NOAA noemt de soort niet in de openbare toelichting.
Dergelijke bevindingen kunnen verklaren waarom walvishaaien tijdelijk op bepaalde plekken samenkomen. Niet alleen de locatie is van belang, maar ook het moment waarop daar veel voedsel beschikbaar is. Zomerse aggregaties zijn al lang bekend uit het noorden van de Golf van Mexico. De huidige bemonstering richt zich op de prooidieren voor de westkust van Florida.
Waarnemingsrapporten leiden onderzoekers naar de dieren
Walvishaaien bestrijken enorme delen van de oceaan en zijn niet eenvoudig op een gepland moment te vinden. Het project is daarom afhankelijk van meldingen van schippers en andere mensen op zee. Volgens NOAA hebben lokale waarnemingen onderzoekers al geholpen om bij Tampa Bay een foeragerende groep te vinden en één walvishaai van een satellietzender te voorzien.
De walvishaai, die later “Larry” werd genoemd, legde in één jaar meer dan 4.800 kilometer af. Gegevens van de satellietzender tonen zijn routes en de zeegebieden die hij gebruikt; water- en prooimonsters beantwoorden een andere vraag: welke hulpbronnen benut het dier op een bepaalde plek? De combinatie van waarnemingen, telemetrie en laboratoriumanalyses geeft een nauwkeuriger beeld van de ecologie van de soort.
Onderzoeksresultaten zijn nog niet beschikbaar
De huidige beelden zijn indrukwekkend, maar vormen nog geen verslag van onderzoeksresultaten. Tot nu toe is alleen bekendgemaakt dat monsters worden verzameld en genetisch onderzocht. Het is nog onduidelijk welke prooidieren de walvishaaien in de aggregaties van dit jaar aten, hoe vaak afzonderlijke organismen voorkwamen en of het dieet per plaats of periode verschilde.
Ook het aantal gefilmde dieren maakt geen schatting mogelijk van de populatie in de Golf van Mexico. Walvishaaien kunnen zich op voedselrijke plekken verzamelen en zich later weer over veel grotere gebieden verspreiden. De beelden tonen daarom een lokale voedselconcentratie, geen bevolkingsgroei. Nieuwe laboratoriumresultaten kunnen uitwijzen welk voedsel zulke tijdelijke verzamelplaatsen aantrekkelijk maakt voor deze bedreigde soort.
