De wateren voor de zuidkust van Sint Maarten staan nu op een mondiale specialistische kaart voor het behoud van haaien. De Sint Maarten Insular Shelf werd herkend als Important Shark and Ray Area, kortweg ISRA. Na 721news Caribbean Shark Coalition verwelkomt het besluit als een belangrijke stap voor bedreigde haaien en roggen in het Caribisch gebied.
ISRA’s worden gebruikt als onderdeel van de IUCN-SSC Shark Specialist Groupproces geïdentificeerd. Het zijn geen nieuwe beschermde gebieden in juridische zin. De herkenning markeert echter plaatsen die bijzonder belangrijk zijn voor haaien, roggen of hersenschimmen gedurende de afzonderlijke levensfasen en moeten daarom meer aandacht krijgen bij het beheer, de ruimtelijke ordening en beschermende maatregelen.
Klein gebied met groot belang
De nieuwe ISRA beslaat ongeveer 72,76 vierkante kilometer en strekt zich uit van het oppervlak tot een diepte van 300 meter. Het overlapt de bestaande Man of War Shoal Marine Protected Area voor de zuidkust van het eiland. Hierdoor wordt een gebied internationaal zichtbaar dat lokaal al bekend staat als ecologisch belangrijk zeegebied.
De classificatie was gebaseerd op drie criteria van de ISRA-standaard: kwetsbaarheid, voortplantingsgebied en rustgebied. Doorslaggevend was niet één enkele spectaculaire waarneming, maar bijna tien jaar veldwerk door Nature Foundation Sint Maarten, Beneath the Waves, Operation Swimway Caribbean en andere partners.
Welke soorten worden getroffen
De Sint Maarten Insular Shelf ondersteunt een gemeenschap van bedreigde haaien en roggen. Onder andere worden de met uitsterven bedreigde Caribische rifhaai, de met uitsterven bedreigde witgevlekte adelaarsrog en de potentieel bedreigde tijgerhaai genoemd. Deze mix is vooral interessant voor het duiken met haaien, omdat het zowel rifgebonden soorten als grotere, mobielere roofdieren omvat.
Tussen 2018 en 2024 documenteerden op onderzoek gebaseerde expedities meerdere soorten haaien en roggen langs het zuidelijke eilandplateau. Echografieonderzoek bevestigde de late zwangerschap bij volwassen vrouwtjes. Tegelijkertijd werden herhaaldelijk jonge haaien waargenomen. Alles bij elkaar suggereert dit dat de ondiepere wateren dienen als broed- en vroege ontwikkelingsgebied.
Waarom een ISRA een beschermd gebied niet vervangt
Belangrijk is de sobere indeling: een ISRA alleen brengt geen nieuwe verboden of automatische handhaving op het water. Het is een wetenschappelijk getest signaal. Dit geeft overheden, beheerders van mariene natuurbescherming en gemeenschappen een duidelijkere basis voor waar bescherming, monitoring en gebruik bijzonder zorgvuldig moeten worden gepland.
Deze scheiding is vooral belangrijk voor langzaam groeiende haaien. Veel soorten worden pas laat geslachtsrijp, krijgen weinig jongen en herstellen slechts langzaam van de extra visserijdruk. Wanneer een gebied tegelijkertijd zwangerschaps-, jonge exemplaren en terugkerende verblijfspatronen vertoont, is het niet alleen een prachtige duikstek, maar een biologisch knooppunt.
Wat dit betekent voor Sint Maarten
De erkenning komt in een regio waar haaien ook economisch zichtbaar zijn. Gezonde haaien- en roggenpopulaties dragen bij aan de stabiliteit van rifecosystemen en zijn een waarde voor verantwoord maritiem toerisme. Voor een eiland als Sint Maarten, dat sterk afhankelijk is van kust-, zee- en bezoekersverkeer, kan dit een sterk argument zijn voor een concreter beheer.
Tadzio Bervoets van Caribbean Shark Coalition, hoofdauteur van de ISRA-inzending, ziet de erkenning als een mijlpaal voor Sint Maarten en het bredere Caribisch gebied. Zijn boodschap is duidelijk: lokaal veldwerk heeft aangetoond dat deze wateren niet alleen mooi zijn, maar ook een functionele rol spelen voor bedreigde diersoorten. Nu moet erkenning permanente bescherming worden.
Een bouwsteen voor de bescherming van Caribische haaien
De nieuwe benaming kwam voort uit het regionale proces van 2026 voor de Noord-Amerikaanse en Caribische Atlantische Oceaan. Dit is belangrijk omdat haaien en roggen geen politieke grenzen herkennen. Een rifhaai kan trouw blijven aan een plaatselijk rif, terwijl een tijgerhaai lange afstanden kan afleggen. Bescherming werkt daarom het beste wanneer lokale gegevens worden geïntegreerd in de regionale planning.
Voor het duiken met haaien herinnert het nieuws er vooral aan dat ontmoetingen onder water deel uitmaken van grotere levenscycli. Wanneer duikplekken drachtige vrouwtjes, jonge exemplaren en terugkerende dieren ondersteunen, hebben ze meer nodig dan alleen aandacht. Ze hebben betrouwbare monitoring nodig, duidelijke regels, respectvol toerisme en een beleid dat wetenschappelijke kaarten serieus neemt.
